جایگاه وقف در توسعه تشیع در عصر ایلخانان
21 بازدید
محل نشر: فصلنامه تاریخ اسلام
نقش: نویسنده
سال نشر: 00/0/0
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
وقف در لغت به معنای ایستادن و درنگ کردن بیشتراستفاده شده و در اصطلاح شرعی تحبیس اصل و تسلیم منفعت تعریف شده است. وقف به عنوان یک سنت در تاریخ اسلام و حتی پیش از اسلام و سایر ادیان نیز وجود داشته و کاربردهای زیادی برای آن متربت بوده است. وقف و موقوفات در تاریخ اسلام و شکوفایی تمدن اسلامی بویژه گسترش فرهنگ شیعی و توسعه علمی تمدنی شیعیان نقش بسزایی داشته است؛ به ویژه از قرن چهارم و با روی کار آمدن حکومت آل بویه، شاهد رونق گرفتن موقوفات شیعی وحمایت آل بویه از مراکز مذهبی، آموزشی و رفاهی شیعیان هستیم. این جریان تا دوره حمله مغول اهمیت و تاثیرگذاری خود را حفظ کرد. در دوران پرتلاطم هجوم مغول تا تاسیس دولت ایلخانی وقف و موقوفات نیز مانند سایر نهادها و مظاهر تمدنی به شدت لطمه خورد. سئوال اصلی این مقاله این است که نقش وقف در گسترش تشیع در دوره ایلخانان به چه میزان بوده است؟ و به دنبال آن فرضیه ارائه شده آن است که وقف در گسترش تشیع در ادوار تاریخی به خصوص عصر ایلخانان، نقش اصلی داشته است. به عنوان مدخل بحث در مورد معنی و مفهوم وقف سخن گفته‌ایم و در ادامه به روند بازسازی موقوفات شیعی توسط خواجه نصیرالدین طوسی و تاثیر آن در نوسازی و توسعه فرهنگ و مذهب تشیع و عمومیت یافتن آن در عصر ایلخانان پرداخته شده است.